Tıkanma sarılığı
Sarılık bir hastalık değil, bir bulgudur. Karaciğerin ürettiği safranın bağırsağa akamaması sonucu kanda bilirubin birikir ve cilt ile gözler sararır. Önemli olan sarılığın kendisi değil, arkasındaki nedendir.
Acil kabul edilen tablo
Sarılık, titremeyle yükselen ateş ve sağ üst karın ağrısının bir arada bulunması kolanjiti düşündürür. Buna bilinç bulanıklığı veya tansiyon düşüklüğü eklenirse durum daha da ağırdır.
Bu tabloda beklenmez. En yakın acil servise başvurun.
0541 877 08 08
Belirtiler
- Gözlerin akında ve ciltte sararma — genellikle önce gözlerde fark edilir
- İdrarın koyu çay rengine dönmesi
- Dışkının açık, kireç rengine yakın hâle gelmesi
- Geçmeyen kaşıntı
- Sağ üst karında ağrı, bulantı, iştahsızlık
- Ateş ve titreme — iltihabın eklendiğini gösterir
Nedenleri
Tıkanıklığın nedeni tedaviyi tamamen değiştirir; bu yüzden ayrımı erken yapmak gerekir.
- Safra yolu taşı: En sık neden. Safra kesesinden düşen taş ana kanalı tıkar. Genellikle ağrı ile başlar.
- İyi huylu darlıklar: Geçirilmiş ameliyat, iltihap veya kronik hastalıklara bağlı daralmalar.
- Kötü huylu nedenler: Pankreas başı, safra yolu ve safra kesesi tümörleri. Bu grupta sarılık çoğunlukla ağrısız başlar ve kilo kaybı eşlik eder.
- Dıştan bası: Büyümüş lenf bezleri veya kist gibi oluşumların kanala dışarıdan baskı yapması.
Buradaki en önemli nokta şu: ağrısız başlayan sarılık daha az endişe verici değil, aksine daha dikkatle incelenmesi gereken bir tablodur. Ağrı olmaması iyi haber sayılmamalıdır.
Nasıl değerlendirilir
Muayene ve kan tetkikleriyle başlanır; bilirubin ve karaciğer enzimleri tıkanıklığın derecesi hakkında fikir verir. Görüntülemede genellikle önce ultrason yapılır, ardından gerekirse MRCP veya tomografi eklenir.
Tıkanıklığın yeri ve nedeni ortaya konduktan sonra tedavi planlanır. Taşa bağlı tıkanıklıklarda ERCP çoğu zaman hem tanıyı kesinleştirir hem tedaviyi tamamlar. Kötü huylu nedenlerde ERCP sarılığı gidermek ve doku örneği almak için kullanılır; asıl tedavi planı ise ayrıca belirlenir.